Komitet Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach

W oparciu o Załącznik nr 1 do Uchwały nr 07/2024 Komitetu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach PAN

————————————————————————————-

1. Sekcja Polityki Medialnej i Mediów Publicznych

Przewodnicząca: dr hab. Katarzyna Konarska, prof. ucz.

Członkowie Komitetu: prof. dr hab. Janusz Adamowski, dr hab. Olga Dąbrowska-Cendrowska, prof. ucz.; prof. dr hab. Urszula Doliwa; prof. dr hab. Stanisław Jędrzejewski; prof. dr hab. Marek Jeziński; dr hab. Monika Kaczmarek-Śliwińska, prof. ucz.; dr hab. Szymon Ossowski, prof. ucz.; prof. dr hab. Katarzyna Pokorna-Ignatowicz; dr hab. Weronika Świerczyńska-Głownia, prof. ucz.; prof. dr hab. Grażyna Wrona.

Eksperci zewnętrzni: dr hab. Michał Głowacki, prof. ucz. (Uniwersytet Warszawski); prof. dr hab. Alicja Jaskiernia (Uniwersytet Warszawski); dr hab. Justyna Szulich-Kałuża, prof. ucz. (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II).

Charakterystyka sekcji:

Sekcja Polityki Medialnej i Mediów Publicznych Komitetu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach Polskiej Akademii Nauk poprzez swoją działalność pragnie dążyć do wzmocnienia reprezentowanej dyscypliny naukowej oraz integrowania ośrodków i środowisk naukowych, poprzez przygotowywanie wspólnych publikacji, organizację konferencji i seminariów naukowych, udzielanie patronatu innym wydarzeniom naukowym, a także poprzez działalność popularyzatorską i ekspercką, wypracowując wspólne opinie i stanowiska, opracowując ekspertyzy, recenzując podejmowane inicjatywy w zakresie polityki medialnej i mediów publicznych.

Do zakresu tematycznego prac Sekcji w szczególności wchodzić będą zagadnienia związane z szeroko rozumianą polityką medialną, tj. strategie i projekty regulacji prawnych podejmowanych na arenie międzynarodowej, europejskiej i krajowej, obejmujące zarządzanie i kształtowanie systemami medialnymi, w tym takie kwestie jak regulacje własności mediów, wybór metody regulacji funkcjonowania mediów, ograniczenia w zakresie niektórych szkodliwych treści, promocja twórczości krajowej i europejskiej oraz twórców niezależnych, mediów trzeciego sektora, ochronę wolności mediów.

Szczególnie bliskie działalności naukowo-badawczej Sekcji będą zagadnienia związane z funkcjonowaniem mediów publicznych, tj. dotyczące koncepcji szerokiego modelu mediów publicznych (tzw. model wydawcy publicznego), regulacji tych podmiotów w świetle nowych technologii (migracja do sieci, usługi nielinearne, AI itd.), tak pod względem struktur zarządzania i organizacji, jak i zarządzania treścią (struktura organizacyjna wg gatunków i segmentów treści zamiast kanałów/programów), a także zmian w zakresie systemu kontroli i nadzoru nad mediami publicznymi (uspołecznienie struktur, metod pomiaru „wpływu społecznego”), a także systemu ich finansowania.

————————————————————————————-

2. Sekcja Public Relations w Czasach Niepewności

Przewodnicząca: dr hab. Monika Kaczmarek-Śliwińska, prof. ucz.

Członkowie Komitetu: prof. dr hab. Grażyna Habrajska; prof. dr hab. Stanisław Jędrzejewski; dr hab. Szymon Ossowski, prof. ucz.

Eksperci zewnętrzni: ks. dr hab. Leszek Gęsiak, prof. ucz. (Uniwersytet Ignatianum w Krakowie); dr hab. Monika Przybysz, prof. ucz. (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie); dr hab. Anna Kalinowska-Żeleżniak, prof. ucz. (Uniwersytet WSB Merito Gdańsk).

Charakterystyka sekcji:

Sekcja Public relations w czasach niepewności już na poziomie nazwy wskazuje wyzwania mogące stanowić jej aktywności. Złożoność współczesnych czasów, zmienność przestrzeni medialnej oraz niepewność na poziomie społeczno-politycznym, powoduje, że public relations (PR) rozumiane jako tworzenie relacji i przestrzeni do dialogu pomagające realizować cele instytucji, organizacji czy osoby, odgrywają o wiele istotniejszą rolę niż jedynie wykorzystywane w działaniach komercyjnych.

Analizując działania PR od poziomu osób, organizacji, instytucji po działania na poziomie społecznym czy międzynarodowym wyraźnie kształtują się dwa obszary aktywności. Pierwszy obszar to PR realizowane w warunkach, gdy wymienione wcześniej podmioty prowadzą aktywności, aby nawiązywać relacje i budować dialog w warunkach pozbawionych sytuacji nadzwyczajnych. Wówczas na pierwszy plan wysuwają się działania pozwalające pokazać siłę komunikacji strategicznej – tu właśnie sekcja poprzez prezentację i modeli, jak również włączanie się w dyskurs społeczny i współpracę ze środowiskiem praktyków ma szansę pokazać, że skuteczna komunikacja powinna być oparta o wiedzę i badania. Drugi obszar to aktywności, gdy w bieżącej działalności podmiotów pojawiają się incydenty wymagające podjęcia działań na poziomie kryzysowym. W czasie szybkiego przepływu informacji oraz wzrastającej roli mediów społecznościowych, zdolność do skutecznej komunikacji kryzysowej stała się kluczową kompetencją  organizacji, rządów, oraz innych podmiotów. Badania w tej dziedzinie umożliwiają lepsze zrozumienie dynamiki i skuteczności różnych strategii komunikacji w sytuacjach kryzysowych.

Ostatni okres to również czas dyskusji branżowych dotyczących etyki (dezinformacja i dotychczasowe problemy), nowych technologii (wykorzystanie sztucznej inteligencji) oraz kompetencji profesjonalisty PR (nowe pokolenie/a na rynku, które wykazują cechy znacząco odmienne od poprzednich).

————————————————————————————-

3. Sekcja Komunikacji Obywatelskiej w Erze Algorytmów

Przewodniczący: dr hab. Jakub Nowak, prof. ucz.

Członkowie Komitetu: dr hab. Małgorzata Adamik-Szysiak, prof. ucz.; prof. dr hab. Urszula Doliwa; dr hab. Damian Guzek, prof. ucz.; prof. dr hab. Agnieszka Hess; dr hab. Monika Kaczmarek-Śliwińska, prof. ucz.; dr hab. Mariusz Kolczyński, prof. ucz.; ks. dr hab. Rafał Leśniczak, prof. ucz.; dr hab. Maria Nowina Konopka, prof. ucz.

Eksperci zewnętrzni: dr hab. Agnieszka Szymańska, prof. ucz. (Uniwersytet Jagielloński); dr hab. Dominik Batorski (Uniwersytet Warszawski); dr Bartłomiej Łódzki (Uniwersytet Wrocławski).

Charakterystyka sekcji:

Przedmiot prac Sekcji Komunikacji Obywatelskiej w Erze Algorytmów obejmuje analizę przebiegu, kontekstów oraz skutków procesów radykalnej (jakościowej) transformacji środowiska społecznego wywołanej przez procesy cyfrowej mediatyzacji. Obserwujemy zmianę praktyk społecznych ludzi oraz środowisk, w których są one podejmowane, oraz towarzyszącą im zmianę statusu jednostek i grup, gdy działają oni w roli obywateli. Postrzegamy jednocześnie media cyfrowe jako współdeterminujące tę zmianę: dostarczają one nowych narzędzi, języków, ale i środowisk działania ludzi – również kiedy podejmują oni praktyki społeczne w roli obywateli. Przedmiotem zainteresowania Sekcji nie jest zatem jedna konkretna technologia medialna, ale raczej procesy społeczne: skomplikowane transformacje narzędzi i środowisk działania człowieka oraz związane z nimi imaginaria (współdzielone normy, wyobrażenia, etc.). Traktujemy zatem obie kategorie z nazwy sekcji – obywatelskość i algorytmy (w znaczeniu diagnozowanej przez nas „ery algorytmów”) – jako nie tylko równie istotne, ale i nierozerwalnie ze sobą związane.

W szczególności przedmiotem prac Sekcji będą następujące – wzajemnie związane ze sobą – zjawiska:

Transformacja wzajemnych relacji między jednostką i strukturami, wywołana gwałtownym rozwojem nowych, cyfrowych przestrzeni aktywności człowieka, w których dostawcy mediów społecznościowych czy sieciowych wyszukiwarek wyznaczają warunki brzegowe działania ludzi online (i innych nie-ludzkich podmiotów). Interesuje nas w ich kontekście: rynkowy charakter owych sieciowych platform i związane z nim niejawne reguły ich funkcjonowania; nowe wzorce obiegu treści medialnych w ich ramach; dogłębne zmiany procesów komunikowania politycznego (w tym nowe praktyki społeczne obywateli w kontekstach demokratycznych wyborów); transformacje statusu i sposobów działania mediów lokalnych i obywatelskich w ramach nowych sieciowych środowisk; zmiany w sposobie funkcjonowania zmediatyzowanej sfery publicznej, w tym problem niejawnego charakteru algorytmów decydujących o obiegu treści online i nadawania widzialności jako nowego modusu działania podmiotów w medialnym ekosystemie.

Redefinicja obywatelskości, statusu i roli obywatela oraz działania obywatelskiego w erze algorytmów. Przedmiotem namysłu będą: nowe obywatelskie zasoby (technologiczne, kulturowe, itd.), nowe modalności i języki aktywności obywatelskiej (m.in. przenikające się języki polityki i sieciowej popkultury), repertuary inicjatyw i praktyk obywatelskich w sieciowych środowiskach, ruchy społeczne w erze algorytmów i środowiskach sieciowych platform, a także nowe kierunki, cele i repertuary działalności aktywistycznej.

Problem datafikacji (datafication), rozumianej jako nie tylko transfer prywatnych danych użytkowników/obywateli do rynkowych podmiotów, ale wykorzystanie tych danych w procesach sprawowania władzy (dane jako zasób w relacji obywatel-aktor polityczny). W tym kontekście interesują nas między innymi: zjawisko społecznego profilowania obywateli przez podmioty polityczne i rynkowe; technologie cyfrowe i kompetencje cyfrowe jako zasoby obywatelskie; zjawisko nadzoru – pionowego (korporacyjnego, politycznego), poziomego („koleżeńskiego”/obywatelskiego) i bionadzoru, a także związana z nią redefinicja w wyobrażeniach i praktykach dotyczących prywatności.

Redefinicja obywatelskiej sprawczości w erze algorytmów, czyli pytanie o zmianę społeczno-politycznego statusu jednostki jako aktora w nowych sieciowych środowiskach i wobec podmiotów politycznych o nowym charakterze, w tym algorytmicznych aktorów nie-ludzkich (non human). Przedmiotem zainteresowania prac Sekcji będą między innymi praktyki społeczne podejmowane przez te ostatnie, czyli działanie botów w nowych sieciowych ekosystemach jako zasobu dziennikarskiego, kampanijnego, aktywistycznego, radykalna transformacja samego systemu medialnego i problemy wiarygodności treści medialnych (dziennikarskich, kampanijnych), zjawiska fake newsów i postprawdy i sposoby im przeciwdziałania; rosnące znaczenie treści medialnych funkcjonujących poza dychotomią prawda-fałsz (jak memy internetowe). Wreszcie, interesuje nas również polityczny status tak zwanej sztucznej inteligencji (AI): jej kulturowe definicje i konteksty ich powstawania/utrwalania, a także praktyki społeczne zorientowane na AI w ich polityczno-obywatelskich kontekstach.

————————————————————————————

4. Sekcja Mediolingwistyki

Przewodnicząca: dr hab. Danuta Kępa-Figura, prof. ucz.

Członkowie Komitetu: prof. dr hab. Urszula Doliwa; prof. dr hab. Jerzy Gołuchowski; prof. dr hab. Grażyna Habrajska; dr hab. Magdalena Piechota, prof. ucz.

Eksperci zewnętrzni: dr hab. Magdalena Ślawska, prof. ucz. (Uniwersytet Śląski w Katowicach); dr hab. Ewa Szkudlarek-Śmiechowicz, prof. ucz. (Uniwersytet Łódzki); dr Dorota Marquardt (Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach).

Charakterystyka sekcji:

Potrzebę utworzenia w ramach Komitetu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach PAN Sekcji Mediolingwistycznej uzasadnia – po pierwsze – to, że ważną właściwością mediów jako obiektu badań medioznawczych jest ich werbalny charakter. Przywołując ten argument, nie tylko podkreślamy konieczność prowadzenia badań nad językiem w mediach w ramach naszej dyscypliny, lecz także przypominamy dotychczasową tradycję prowadzenia takich badań oraz ich rolę w powstaniu i rozwoju polskiego medioznawstwa wyrosłego na bazie językoznawczo uwarunkowanych badaniach prasoznawczych. Po drugie, potrzebę utworzenia Sekcji Mediolingwistycznej uzasadnia rozwój paradygmatu badań mediolingwistycznych. Mediolingwistyka proklamowana jako subdyscyplina językoznawstwa i nauk o komunikacji społecznej i mediach przeobraża się w perspektywę badawczą przyjmowaną w ramach dyscypliny nauk o komunikacji społecznej i mediach. Podstawową kategorią tak rozumianej mediolingwistyki jest szeroko rozumiany tekst, którego immanentną właściwością jest multimodalność, a którego bytowanie odbywa się w ramach gatunku i dyskursu. Ujęcie mediolingwistyczne jest ujęciem od tekstów medialnych do mediów. Operacyjnym celem badań mediolingwistycznych jest rozpoznanie właściwości (multimodalnego) tekstu medialnego (strukturalnych, pragmatycznych, stylistycznych i poznawczych), celem ostatecznym natomiast – rozpoznanie właściwości nadawców, odbiorców, użytkowników tekstów medialnych i zrozumienie mediów, których emanacją są ugatunkowione, funkcjonujące w dyskursie medialnym (dyskursach medialnych) teksty medialne. W mediolingwistyce wykorzystywane są wszystkie metody służące realizacji tych celów – o rodowodzie językoznawczym, medioznawczym, komunikologicznym, semiotycznym, retorycznym etc. Pożądane jest łączenie tych metod.

———————————————————————————————————

5. Sekcja Edukacji Medialnej Informacyjnej i Cyfrowej

Przewodniczący: prof. dr hab. Igor Borkowski.

Członkowie Komitetu: prof. dr hab. Robert Cieślak; prof. dr hab. Urszula Doliwa; dr hab. Katarzyna Gajlewicz-Korab, prof. ucz.; dr hab. Anita Has-Tokarz, prof. ucz.; dr hab. Magdalena Piechota, prof. ucz.; prof. dr hab. Teresa Sasińska-Klas; dr hab. Agnieszka Stępińska, prof. ucz.; dr hab. Weronika Świerczyńska-Głownia, prof. ucz.; prof. dr hab. Jadwiga Woźniak-Kasperek.

Eksperci zewnętrzni: dr hab. Klaudia Cymanow-Sosin, prof. ucz. (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie); prof. dr hab. Agnieszka Ogonowska (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie); dr hab. Jacek Pyżalski, prof. ucz. (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu).

Charakterystyka sekcji: 

Ustalenie i sformułowanie rekomendacji dla edukacji medialnej, informacyjnej i cyfrowej na poszczególnych etapach edukacyjnych. Inicjowanie, koordynacja i budowanie środowiska badaczy i praktyków edukacji medialnej w ramach dyscypliny nauki o komunikacji społecznej i mediach. Edukator medialny (nauczyciela, wychowawcy, trenera – opis zadań, kompetencji i zakresu aktywności zawodowej. Edukacja o edukacji medialnej, informacyjnej i cyfrowej. Mapowanie inicjatyw instytucjonalnych powiązanych z edukacją medialną, informacyjną i cyfrową w Polsce.

————————————————————————————————————-

6. Sekcja Interdyscyplinarnych Badań nad Książką i Informacją

Przewodnicząca: prof. dr hab. Jadwiga Woźniak-Kasperek.

Członkowie Komitetu: prof. dr hab. Janusz W. Adamowski; prof. dr hab. Robert Cieślak; dr hab. Olga Dąbrowska-Cendrowska, prof. ucz.; dr hab. Anita Has-Tokarz, prof. ucz.; prof. dr hab. Iwona Hofman; prof. dr hab. Grażyna Wrona.

Eksperci zewnętrzni: prof. dr hab. Ewa Głowacka (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu); prof. dr hab. Bożena Koredczuk (Uniwersytet Wrocławski); dr Bartłomiej Włodarczyk (Uniwersytet Warszawski).

Charakterystyka sekcji: 

Powołanie do życia w 2018 roku nauk o komunikacji społecznej i mediach, w skład których weszły między innymi bibliologia i informatologia oraz nauki o mediach, sprawiło, że zaczęły się krzyżować i nakładać wcześniej wypracowane w dyscyplinach składowych struktury i praktyki badawcze. Dotyczy to zarówno obiektów badania, jak również obszarów, pól i kierunków badawczych, paradygmatów, metodologii oraz narzędzi komunikowania na czele z językiem specjalistycznym. Chcąc zdyskontować powstałą sytuację, należy poddać nauki o komunikacji społecznej i mediach pogłębionej analizie naukowej i metanaukowej. Będzie to główny nurt aktywności Sekcji, w ramach którego będą wyznaczane zadania szczegółowe, mające doprowadzić do zbudowania trwałego, wspólnego fundamentu nowej dyscypliny. Sekcja będzie działać na rzecz stworzenia nowej perspektywy badawczej w ramach nauk o komunikacji społecznej i mediach łączącej dorobek i tradycję dyscyplin składowych. Potrzebę utworzenia Sekcji Interdyscyplinarnych Badań nad Książką i Informacją uzasadnia ponadto konieczność stworzenia efektywnego kanału wzajemnego komunikowania reprezentantów trzech środowisk badawczych (bibliologów, informatologów i medioznawców).

Do pierwszoplanowych zadań Sekcji będą należeć: (1) Wzmacnianie wspólnoty i integracji badawczej w ramach dyscypliny nauki o komunikacji społecznej i mediach; (2) Opracowanie „bilansu otwarcia 2025” z uwzględnieniem kontekstu historycznego bibliologii i informatologii oraz nauk o mediach, aktualnej bazy normatywnej, jednostek naukowych prowadzących badania i dydaktykę w zakresie dyscypliny, kadr, towarzystw naukowych, czasopism i  kontekstu  międzynarodowego; (3) Zidentyfikowanie tych obszarów nauk o komunikacji społecznej i mediach, w których można uzyskać efekt synergii poprzez zespolenie podejścia bibliologicznego, informatologicznego i medioznawczego; (4) Zainicjowanie długofalowych prac nad opisaniem obu języków specjalistycznych i wzajemnym poznawaniem terminologii.

—————————————————————————————————————

7. Sekcja Metodologiczna

Przewodnicząca: dr hab. Weronika Świerczyńska-Głownia, prof. ucz.

Członkowie Komitetu: prof. dr hab. Igor Borkowski; dr hab. Olga Dąbrowska-Cendrowska, prof. ucz.; prof. dr hab. Jerzy Gołuchowski; prof. dr hab. Stanisław Jędrzejewski; dr hab. Monika Kaczmarek-Śliwińska, prof. ucz.; dr hab. Danuta Kępa-Figura, prof. ucz.; dr hab. Arkadiusz Lewicki, prof. ucz.; dr hab. Jakub Nowak, prof. ucz.; dr hab. Szymon Ossowski, prof. ucz.; prof. dr hab. Terasa Sasińska-Klas; dr hab. Jędrzej Skrzypczak, prof. ucz.; ks. dr hab. Sławomir Soczyński, prof. ucz.; dr hab. Agnieszka Stępińska, prof. ucz.; prof. dr hab. Jadwiga Woźniak-Kasperek.

Eksperci zewnętrzni: dr hab. Marek Chyliński, prof. ucz. (Uniwersytet Opolski); dr hab. Katarzyna Drąg, prof. ucz. (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie);  dr hab. Małgorzata Łosiewicz, prof. ucz. (Uniwersytet Gdański).

Charakterystyka sekcji: 

Ze względu na fakt połączenia trzech dyscyplin w nowym paradygmacie badawczym nauk o komunikacji społecznej i mediach, zgodnie z klasyfikacją dziedzin i dyscyplin naukowych z 2018 roku, sekcja przyjmuje za cel główny działania przygotowanie katalogu metod i technik badawczych właściwych dla dyscyplin lub/i charakterystycznych dla dyscyplin stykowych. Jednocześnie możliwe będzie zweryfikowanie efektywności tych metod dla rozwijanych badań empirycznych w subdyscyplinach. Planowane są szerokie konsultacje i dyskusje z udziałem m.in. młodych badaczy, a także zorganizowanie konferencji podsumowującej pracę sekcji.

————————————————————————————

Nagroda Komitetu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach Polskiej Akademii Nauk za szczególnie wyróżniającą się publikację naukową (artykuł) oraz wydawnictwo zwarte (monografię) w zakresie dyscypliny Nauki o komunikacji społecznej i mediach.

Ideą główną Nagrody ustanowionej w 2024 roku decyzją Komitetu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach Polskiej Akademii Nauk jest wyróżnienie i promowanie szczególnie wartościowych publikacji naukowych (odrębnie: artykułów oraz monografii) a także ich autorów, podejmujących w interesujący/ nowatorski sposób tematykę z zakresu dyscypliny nauk o komunikacji społecznej i mediach, stanowiącą istotny wkład w jej rozwój.

Szczegółowe informacje na temat konkursu zawarte są w dokumentacji dostępnej poniżej.

Załacznik nr 1 do Uchwały

Uchwała nr 8

Uchwała nr 9

Uchwała nr 10

Laureaci w 2025 roku:

• W kategorii najlepsze naukowe wydawnictwo książkowe (monografia): Paweł Urbaniak, System odpowiedzialności mediów w Polsce na tle systemów w innych krajach, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2024.
• W kategorii najlepszy artykuł naukowy: Krzysztof Stępniak, Communicating the sacred in religious advertising in light of the mediatization of religion theory and research on digital religion, “Church, Communication and Culture” 2023, nr 8(2), s. 285–307, https://doi.org/10.1080/23753234.2023.2244537.